Endometriozis Ve Kısırlık

Endometrioziste kısırlı tedavisi, endometrioziste tüp bebek başarısı ve tedavisi hakkında bilgiler 
 

Endometrioziste  Kısırlık Tedavisi

Orta ve ciddi endometriyoziste  pelvik anatomi  ve genital yapıyı bozulur. Uzun süreli ve ilerlemiş hastalarda kan sızması ve bunun organizasyonu, pelvik yapıların yapışması (frozen pelvis), tüplerin tıkanması ve tüp ile yumurtalıkların şekil bozukluğu sonucu kalıcı kısırlık meydana gelir.

Kısırlığa  yol açan değişiklikler rahim düzeyinde olup, sebebini bozulmuş olan sperm ilerlemesinde aramak lâzımdır. Bu yüzden  görülen yapısal değişiklikler endometriozisin sebep olduğu doğurganlığın azalması ve kısırlığın derecesi ile doğru orantılıdır. Rahimdeki adenomiyozis benzeri değişikliklerin çapı ve dağılımının kısırlık üzerinde ne derece bir etkisi olduğu bugüne kadar yapılan araştırmalar sonucu kesin olarak belirlenememiştir. Yaygın adenomiyozis yapısındaki değişikliklerin, küçük bozukluklara kıyasla döllenme üzerine daha  dafazla etkisi olduğu düşünülmektedir. Demek ki adenomiyozis ilerledikçe gebe kalma şansı önemli bir şekilde azalacaktır.

Hafif ve orta dereceli endometriozis bulunan kadınlarda uzun bir zamandan beri bir döllenme bozukluğu mevcutsa 1 yıl zarfında gebe kalabilme olanağı ortalama  % 20 civarındadır. Buna karşılık sağlıklı kadınlarda bu oran % 90 civarındadır. Endometriozisi olan kadınlarda gebe kalma oranı  ve hızı uygulanan tedavinin cinsine göre değişir. Minimal endometriyoziste rahim faktörleri  çok önemli bir rol oynarlar. Kısırlığa yol açan diğer faktörler muhtemelen rahim boşluğunda spermlerin  makrofajlar tarafından büyük miktarda yutulmaları ve endometriyosiste sık rastlanan adet  bozukluklarıdır.

Endometriozis Kısırlığa Nasıl Sebep Olur?

Yaygın yapışıklıklar ve bu yapışıklıklara bağlı tüplerde tıkanıklık olmasa da endometriozis kısırlığa sebep olabilmektedir. Karın içinde küçük endometriyozis odağının kısırlık ile ilgisini açıklamak kolay değildir. Normalde karın içi peritoneal sıvı  miktarı 5 ml’den azdır. Endometriyosiste odaktan salgılanma ile sıvı miktarı artar ve içeriği değişir, sıvının içindeki prostaglandinler artar ve bunun sonucu da  %20 yumurtama olmaması gelişir. Follikül ve korpus luteumda yetmezlik gelişebilir. LUF sendromu ( Luteinized Unruptured Follicle)endometriosos hastalığına bağlı  olabilir. Overde follikül çatlamaz. Peritoneal sıvı artmış olup, sıvıdaki estradiol ve progesteron düşüktür. LUF normalde %5-10 olabilir fakat endometriyozis olan  kadınşarda bu oran %30-35 lere çıkabilmektedir.
Ayrıca bu hastalık immunolojik mekanizmayı da etkiler ve karın içindeki peritoneal sıvıdaki makrofajlar immünolojik olarak etkili olur, spermler bu şekilde sonuç olarak etkisizleşir. Artan prostaglandin rahim içindeki  irritasyonu ve duyarlılığı  arttırır. Ayrıca bilinen bir gerçek de endometriyozisli kadınlarda bu sebepten dolayı gebeliğin ilk üç ayında  düşük normalden daha sık  meydana gelebilmektedir.

 Kısırlık Durumunda Endometriosisli Hastalara  Ne Yapılabilinir?

Yaş, çocuk beklentisi ve klinik seyre göre tedavi seçenekleri de  farklıdır. Belirtileri hafif ve infertilite yoksa hasta gözlem altına alınır ve takip edilir. Gözlem tedavisi ile bazı yayınlarda hafif endometirosiste % 30-72 gebelik oranları bildirilmiştir.
6-12  ay doğum kontrol hapı  kullanımı odaklarda gerilemeye yol açar.

Yalancı menopoz da alternatif bir tedavi şeklidir.Yalancı menopozun ana ilacı; danazol (ethisterone )’dür. Danazol zayıf etkili androjendir. ve en çok 3 cm’lik odakları baskılayabilir.  6 ay kullanılır. Aslında "danazol" kuvvetli bir  doğum kontrol ilacıdır. Yan etkileri kilo artışı, tüylenme, kas krampları, sıcak basmaları, akne, yağlı cilt, saç dökülmesi, memelerde küçülme, ses kalınlaşması ve  artan ödemdir.

Yalancı menopoz için diğer bir seçenek de GnRH agonistleri kullanımıdır. Sanki ilaçlar ile yumurtalıkların alınması gibi benzeri bir etki yaparlar.

Gestagen tedavisinde ise kullanılan, sentetik progesterond ur. Tedavi süresi ortalama  8-10 ay kadardır. Progesteron estrojenin etkinliğini  bloke eder ve bu şeklide endometriosis odaklarını baskılar.

Yapılan çalışmalara ve klinik gözlemlere göre endometriyozise bağlı dismenore pelvik ağrının en etkili ilaçları Danazol ve GnRH agonistleridir.

Çocuk isteği olmayan, ağrının ön planda olduğu kadınlarda rahimin ve yumurtalıkların alınması ameliyatı (  Total abdominal histerektomi ve bilateral salpingooferektomi yani TAH+BSO) yapılır.

Tüm tedavi seçeneklerinden sonra östrojen ve progesteron baskılama  tedavisi mutlaka yapılır. hastakığın tekrarlama şansı her tedavide vardır. Hiçbir tedavi %100 başarılı  ve kesin değildir. Yalancı gebelik oluşturulmasında başarı  %70,  yalancı menapoz oluşturulması tedavisinde de başarı yaklaşık  %90 ‘ dır.

İnfertilite yani  kısırlık kesin oluşmuş ise en iyi tedavi seçeneği "tüp bebek", vitro fertilizasyon (IVF) ,uygulamasıdır. Zaman kaybetmeden bir tüp bebek merkezine başvurmak gerekir.
 

 

 


 

Kadın Anatomisi, Genital Bölge, Cinsel Alan